İçindekiler
Önemli Çıkarımlar
- 1Konut aydınlatma yükü: Konutlar için 20 VA/m², ofisler için 25 VA/m²—200 m² konut 4.000 VA temel aydınlatma yüküne sahiptir
- 2Talep faktörleri pano boyutunu küçültür: İlk 3.000 VA %100, kalan %35—10.000 VA bağlı yük 5.450 VA talep yüküne düşer
- 3Sürekli yükler %125 gerektirir: 3+ saat çalışan yükler (klima, EV şarj, ticari aydınlatma) şalter boyutunun yük akımının %125'i olmasını gerektirir
- 4Faz dengesi %10 içinde: 3 fazlı sistemlerde faz yüklerini dengeli tutun—büyük yükleri fazlara dağıtın
- 5Standart şalter boyutları: 10, 16, 20, 25, 32, 40, 50, 63A—her zaman bir üst standart boyuta yuvarlayın
- 6Kablo kesiti seçimi: 1.5 mm² 10A, 2.5 mm² 16A, 4 mm² 25A, 6 mm² 32A, 10 mm² 45A bakır kablo için
Pano Cetveli Nedir?
Pano cetveli, elektrik panosundaki her devreyi haritalayan detaylı bir belgedir. Elektrik Tesisat Yönetmeliği'ne göre uygun pano tanımlaması için gereklidir. Panolar TSE standartlarına ve TEDAŞ teknik şartnamelerine uygun olmalıdır. Cetvel şunlar için yol haritası görevi görür:
- Kurulum sırasında elektrik teknisyenleri
- Yönetmelik uyumu denetimi sırasında müfettişler
- Arıza giderme için bakım personeli
- Elektrik sistemini anlamak isteyen ev sahipleri
| Sütun | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Devre # | Panodaki konum | 1, 2, 3... |
| Açıklama | Yük adı | "Mutfak Prizleri" |
| Şalter (A) | Aşırı akım koruması | 16A |
| Kutup | Tek, çift veya üçlü | 1P, 2P, 3P |
| Gerilim | Çalışma gerilimi | 230V, 400V |
| Kablo Kesiti | İletken kesiti | 2.5 mm² |
| VA/Watt | Yük büyüklüğü | 1.500 VA |
20.0 kW
Total connected load
Largest load
HVAC (35%)
Service size for 20kW
200A typical
After demand factors
~12-15 kW
Adım 1: Genel Aydınlatma Yükünü Hesapla
Elektrik Tesisat Yönetmeliği, kullanım tipine göre minimum aydınlatma yüklerini belirtir:
| Kullanım Tipi | m² başına VA | Örnek (200 m²) |
|---|---|---|
| Konut | 20 | 4.000 VA |
| Ofis | 25 | 5.000 VA |
| Banka | 25 | 5.000 VA |
| Okul | 20 | 4.000 VA |
| Mağaza | 20 | 4.000 VA |
| Depo | 5 | 1.000 VA |
| Hastane | 15 | 3.000 VA |
| Restoran | 15 | 3.000 VA |
Adım 2: Zorunlu Devreleri Ekle
Yönetmelik, konutlar için minimum devreleri zorunlu kılar:
| Zorunlu Devre | Adet | Şalter | Her Biri VA | Toplam VA |
|---|---|---|---|---|
| Mutfak prizleri | 2 minimum | 16A | 1.500 | 3.000 |
| Çamaşır | 1 minimum | 16A | 1.500 | 1.500 |
| Banyo | 1 minimum | 16A | — | — |
İki 16A mutfak prizi devresi SADECE mutfak, yemek odası ve kiler alanlarına hizmet etmelidir. Bulaşık makinesi gibi sabit cihazlara veya diğer odalara hizmet edemezler.
Adım 3: Talep Faktörlerini Uygula
Tüm yükler aynı anda çalışmaz. Talep faktörleri gerçekçi pano yüklemesini hesaplamak için kullanılır:
20 kW connected load
→ ~12-14 kW demand
HVAC + Electric Heat
Count larger only
Savings from factors
25-40% reduction
Konut Talep Faktörleri
| Yük Bölümü | Talep Faktörü |
|---|---|
| İlk 3.000 VA | %100 |
| Kalan | %35 |
Adım 4: Büyük Cihazları Ekle
Talep faktörlü genel yükten sonra, belirli ekipmanları ekleyin:
Elektrikli Fırın
| Fırın Sayısı | Talep Yükü |
|---|---|
| 1 | 5.000 VA |
| 2 | 8.000 VA |
| 3 | 11.000 VA |
| 4 | 14.000 VA |
8 kW üzerindeki fırınlar için, 8 kW'ın üzerindeki her kW için %5 ekleyin
Elektrikli Kurutma Makinesi
| Kurutma Sayısı | Talep Faktörü |
|---|---|
| 1-4 | %100 |
| 5 | %80 |
| 6 | %70 |
| 7 | %65 |
Minimum talep: kurutma başına 3.000 VA
Klima (Isıtma/Soğutma)
Aynı anda çalışmayan yükler (ısıtma VEYA soğutma) için:
- Isıtma veya soğutma yükünden SADECE BÜYÜK OLANI kullanın
- İkisini birden EKLEMEYİN—aynı anda çalışmazlar
- Motor yükleri için güç faktörünü göz önünde bulundurun
Yedek elektrikli ısıtıcılı ısı pompaları, aynı anda çalışabiliyorlarsa hem kompresör yükünü HEM DE yedek ısıtıcı yükünü gerektirir.
Adım 5: Ana Şalteri Boyutlandır
230V tek fazlı konut servisi için:
| Toplam Talep | Hesaplanan Akım | Ana Şalter |
|---|---|---|
| 10.000 VA altı | 43A altı | 50A veya 63A |
| 10.000-15.000 VA | 43-65A | 63A veya 80A |
| 15.000-20.000 VA | 65-87A | 100A |
| 20.000-30.000 VA | 87-130A | 125A veya 160A |
Adım 6: Dal Devre Şalterlerini Boyutlandır
Most common residential
#12 AWG (20A breaker)
200A service requires
#4/0 AWG minimum
THWN advantage
+15-20% ampacity
Sürekli Yükler İçin %125 Kuralı
Sürekli yüklere (3+ saat çalışma) hizmet eden şalterler %125 oranında boyutlandırılmalıdır. Şalterler TSE standartlarına uygun olmalıdır:
| Sürekli Yük | Yük Akımı | × 1.25 | Şalter Boyutu |
|---|---|---|---|
| Ticari aydınlatma | 13A | 16.25A | 20A |
| EV şarj (16A) | 16A | 20A | 20A |
| EV şarj (32A) | 32A | 40A | 40A |
| Havuz pompası | 10A | 12.5A | 16A |
| Şofben | 13A | 16.25A | 20A |
Standart Şalter Boyutları
6, 10, 13, 16, 20, 25, 32, 40, 50, 63, 80, 100A...
Her zaman bir üst standart boyuta YUKARI yuvarlayın.
Adım 7: Kablo Kesitlerini Seç
Kablo kesitleri akım taşıma kapasitelerine göre belirlenir. Detaylı kablo seçim yöntemleri için kablo boyutlandırma rehberimize bakın. Kablo seçimi ayrıca uzun hatlarda gerilim düşümünü de hesaba katmalıdır:
Farklı Sıcaklık Değerlerinde Bakır Kablo Akım Kapasitesi
| Kablo Kesiti | 30°C | 40°C | 50°C | Tipik Kullanım |
|---|---|---|---|---|
| 1.5 mm² | 15A | 13A | 11A | 10A devreler (aydınlatma) |
| 2.5 mm² | 21A | 18A | 15A | 16A devreler (prizler) |
| 4 mm² | 28A | 24A | 20A | 25A devreler |
| 6 mm² | 36A | 31A | 26A | 32A devreler (fırın) |
| 10 mm² | 50A | 43A | 36A | 40-50A devreler (klima) |
| 16 mm² | 68A | 58A | 49A | 63A devreler |
| 25 mm² | 89A | 76A | 64A | Alt panolar |
| 35 mm² | 111A | 95A | 80A | 100A servis |
| 50 mm² | 133A | 114A | 96A | 125A servis |
| 70 mm² | 171A | 146A | 123A | 160A servis |
- 30°C sütunu: Standart konut kurulumları
- 40°C sütunu: Sıcak ortamlar veya güneşe maruz kablolar
- 50°C sütunu: Endüstriyel ortamlar veya yüksek sıcaklık bölgeleri
Adım 8: Fazları Dengele (3 Fazlı Sistemler)
Goal: Keep imbalance
<10% of largest phase
Neutral overload risk
Above 30% imbalance
NEC 220.61
70% demand on neutral
3 fazlı panolar için yükleri %10 içinde tutacak şekilde dağıtın:
Faz Atama Kuralları
| Yük Tipi | Faz Ataması |
|---|---|
| Tek kutuplu 230V | R-S-T-R-S-T şeklinde alternatif |
| Çift kutuplu 400V | İki faza yayılır (R-S, S-T veya T-R) |
| Üç kutuplu 3 fazlı | Üç faz da |
Dengeleme Stratejisi
- Tüm yükleri faz atamasına göre listeleyin
- Her fazı ayrı ayrı toplayın
- Dengesizliği hesaplayın: (Maks - Min) / Ortalama
- Hedef: %10 altında dengesizlik
- Ayarlayın: Tek fazlı yükleri fazlar arasında taşıyın
Güvenlik ve Yönetmelik Uyumu
Pano tasarımı Elektrik Tesisat Yönetmeliği ve TEDAŞ teknik şartnamelerine uymalıdır. Önemli uyum noktaları:
| Güvenlik Gereksinimi | Açıklama |
|---|---|
| Çalışma boşluğu | Pano önünde min 90 cm derinlik, 75 cm genişlik |
| Pano yüksekliği | Aşırı akım cihazları zeminden maks 2 m |
| Devre dizini | Her devre okunaklı şekilde tanımlanmalı |
| Kaçak akım koruması | Islak alanlar için zorunlu (banyo, mutfak, dış mekan) |
Yaygın Pano Yapılandırmaları
Konut Panoları
| Konut Büyüklüğü | Tipik Pano | Ana Şalter | Devre Sayısı |
|---|---|---|---|
| 100 m² altı | 63A, 12 modül | 40-50A | 8-12 |
| 100-200 m² | 63A, 24 modül | 50-63A | 16-24 |
| 200-300 m² | 100A, 36 modül | 63-80A | 24-30 |
| 300 m² üzeri | 100A+, 48+ modül | 100A+ | 30+ |
Ticari Panolar
| Uygulama | Tipik Pano | Gerilim | Faz |
|---|---|---|---|
| Küçük ofis | 63-100A | 230/400V | 3 fazlı |
| Mağaza | 100-160A | 230/400V | 3 fazlı |
| Restoran | 160-250A | 230/400V | 3 fazlı |
| Endüstriyel | 250-400A | 230/400V | 3 fazlı |
Hesaplayıcıyı Deneyin
İnteraktif Pano Cetveli Hesaplayıcımız tüm yük hesaplamalarını otomatik olarak yapar:
Otomatik yük hesaplamalı pano cetveli oluşturucu
Açık Hesap Makinesi